Balik-operasyon na ang waste facility sa Barangay Binaliw, Dakbayan sa Sugbo, nga nalambigit sa makamatay nga trash-slide, bisan paman nga nagpadayon pa ang rehabilitasyon, ug nagpadayon nga mga imbestigasyon.
Hinungdan nga nakaalarma kini sa Konseho sa Dakbayan sa Sugbo kinsa miingon nga wala sila gipahibalo bahin sa kalamboan, labi na nga ang mga importanteng findings gikan sa mga imbestigasyon sa katalagman wala pa gibutyag.
Subay niini, eksklusibong gikab-ot sa Bombo Radyo Cebu news team ang Chairman sa Committee on Environment nga si Cebu City Councilor Joel Garganera, kinsa usa usab sa mga konsehales nga nitambong sa Executive Session niadtong Abril 28, 2026, ug ingun man si Prime Integrated Waste Solutions (PWS) Cebu manager Niño Abellana Jr., apan wala motunga ang Regional Director sa Environmental Management Bureau (EMB).
Matod ni Garganera, atol lamang sa maong sesyon nasayran nila nga nag-operate naman diay og balik ang maong waste facility, hinungdan nga gipasabot niya nga sa higayon nga nahitabo katong makagun-ob nga insidente, nahutdan og responders ang syudad sa Sugbo, nahurot ang tanang teams nga nitabang sa rescue and retrieval operations kaniadto sulod sa pipila ka semana hangtud nga narekober ang katapusang patayng lawas sa biktima.
Dugang pa niya, nagpaabot sila sa gipahigayon nga imbestigasyon sa maong insidente, gani ika 101 na ka adlaw niadtong Abril 28 sumad sa nahitabong trash slide, apan dakong pagkangangha sa Konseho sa dihang nasayran nga ga-operate na diay og balik ang Prime Integrated Waste Solutions (PWS), bisan wala pa makapresentar og tarung nga hinungdan o tinubdan sa maong panghitabo.
Dugang niini, dugang hangyo ug pagpasabot ni Garganera nga bisan gamay lang nga pagbaton og respito sa maong facility mao ra unta ang gipanghinaot niya.
Apan, gawas nga wala mopresentar og husay ang pasildiad, nagpasa-pasa naman hinuon nga nag-ingon nga ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) ang giinong magpahibalo sa konseho sa dakbayan sa Sugbo kabahin sa operasyon sa naasoyng landfill facility.
Tataw ni Garganera, anaa ang presensya usab sa Cebu City Environment and Natural Resources Office (CCENRO) sa executive session, apan wala kini nadawat nga temporary lifting sa “Cease and Desist Order” nga mao ang sumbanan nga balik-operasyon na kini.
Gani, naasoy pa niya nga mirason kini nga ang mga pribadong kompanya lang ang temporaryong makatambak og basura sa landfill facility sa Binaliw, apan kusganon kining gikwestiyon niya og nakasigurado ba gayud kini nga hingpit na gyung luwas.
Hinungdan nga gisubli og kwestiyon niini ang DENR, kinsa mao ang nangulo sa pag-assess sa maong facility, ug ingun man ang nibutyag kaniadto nga luwas ang naasoyng landfill facility sa wala pa nahitabo ang pagdahili, apan karon, buot nga ikombinsi niini nga luwas na nga mag balik-operasyon na usab, bisan padayon gihapon sa kasamtangan ang rehabilitation.
Gani, gisaysay pa ni Garganera nga ang sugyot o baruganan sa maong pasilidad nganung nabitabo kadtong insidenteha mao nga “It’s an act of God ug fortuitous event” kay tungod giingong tungod kato sa linog, sa grabing pag-uwan nga nasinati.
Busa, gipangayoan ni Garganera ang pasilidad og assessment, apan wala kini nakapresentar.
Kahinomdoman nga ang maong trash slide incident nahitabo niadtong Enero 8, 2026, nga nakapatay og labing menos 35 ka mga trabahante ug nagsamot sa krisis sa basura sa Dakbayan sa Sugbo, nga miresulta sa kabalaka ug hulga bahin sa kaluwasan sa kalikopan.
