Gipasakaan og kaso ang buhatan sa Department of Environment and Natural Resources-Central Visayas ngadto sa Ombudsman, kini gumikan sa nahitabo nga pagdahili sa Binaliw landfill niadtong Enero 28, 2026 og sa giingung pagpasagad sa DENR sa mga kalapasan sa maong pasilidad.
Matud ni Crisologo Saavedra, ang complainant sa maong kaso, nga iyang gipasaka ang maong reklamo gumikan sa mga kalapasan nga nasuta niini sa pagpadagan sa operator nga mao ang Prime Waste Solutions, nga imbis himoun kini isip Sanitary Land fill inay nahimo nang usa ka Open Dumpsite, nga maoy hinungdan sa posibleng pagka-contaminate dili lang sa mga kasapaan og sa dagat apan lakip na ang suplay sa tubig tungod sa “leachate” o ang duga nga gikan sa basura.
Sigon niini nga dili mo ubos a 10 million tons ang anaa karon nga nadam-ok sa Binaliw landfill sulod sa 8 ka tuig nga pagpadagan niini apan, walay nakita nga tukmang proseso aron sa pagpreserbar sa maong landfill nga miresulta sa gabukid nga basura nga mao usab rason sa pagdahili niini og nakakalas sa 36 ka kinabuhi.
Gihimug-atan ni Saaveradra, mamahimo untang malikayan ang maong trahedya kung mipaubos lang sa saktong proseso og gisunod ang pag-operate niini isip usa ka Sanitary landfill, og gibuhat lang usab sa buhatan sa DENR ang tiunay nilang mandato sa pag-regulate sa Binaliw landfill.
Dugang usab niini nga klaro og tataw nga aduna gayu’y kalapasan ang buhatan hilabi na nga aduna usab posibleng pag-kunsabo sa buhatan sa DENR-Central Visayas og sa kanhi tag-iya niini nga si Arnold Espinosa, og ang kasamtangang operator nga Prime Waste Solutions nga gipanag-iya usab ni Enrique Razon.
Gipunting usab ni Saavedra nga kinahanglang adunay hustisya nga makab-ot gumikan kay adunay nakalas nga kinabuhi tungod sa pagpasagad sa DENR-7 og pagsalikway niini sa mandato sa pag-regulate niini isip usa ka Sanitary Landfill.
Dugang pa niini nga gawas sa mga nakalas nga kinabuhi sa landslide sa Binaliw, ang labing mabiktima niini ang katawhan sa Sugbo, gumikan kay ang leachate mahimong moabot sa mga nagkadaiyang water source og posibleng makalason sa matag konsomidor sa tubig hilabi na ang dakbayan sa Sugbo.
