CEBU CITY- Dili igo nga ang mga survivor sa school shooting incident dasigon lamang sa pag-“move on,” kondili kinahanglan una nga mapasig-uli ang ilang pagbati sa kaluwasan ug pagsalig sulod sa eskwelahan ug komunidad.
Kini ang gipasiugda ni Adrian Bardilas Ebesa, RPsy, Psychology Professor, sa eksklusibong pakighinabi sa Bombo Radyo Cebu.
Matud pa ni Ebesa, ang mga direktang biktima sa maong trahedya mahimong makasinati og grabeng kahadlok, pagkawala sa pagsalig sa uban, hypervigilance, kalisod sa pagkatulog, kakulang sa konsentrasyon, ug posibleng sintomas sa Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) nga mahimong molungtad sulod sa mga bulan o bisan tuig kon walay hustong intervention.
Gibutyag usab niini nga dili ang usa lamang ka tawo ang makahatag og solusyon sa maong sitwasyon, kundili nagkinahanglan kini og panagtambayayong sa pamilya, eskwelahan, mental health professionals, lokal nga panggamhanan ug sa tibuok komunidad.
Dugang pa niini, kinahanglan ang padayon nga suporta sa mga estudyante ug magtutudlo, ug dili lamang kutob sa unang pagtubag human sa insidente.
Gipasiugda usab ni Ebesa ang pagpalig-on sa access sa mental health services sa mga eskwelahan, ilabina sa mga pampublikong tulunghaan diin dili tanan adunay guidance counselors.
Sumala kaniya, kon walay guidance counselor, ang mga magtutudlo kinahanglan mahatagan og pagbansay sa psychological first aid ug crisis response aron makatabang sa pag-ila sa sayong timailhan sa trauma ug uban pang mental health concerns sa mga estudyante.
Samtang, giila usab sa psychologist ang dakong impluwensya sa social media sa mental health sa kabatan-onan, ilabina kon walay hustong pagmonitor gikan sa mga ginikanan.
Matud pa niya, ang mga bata dali maimpluwensyahan sa ilang makita sa social media, lakip na ang bayolente nga sulod ug dili realistic nga pagpakita sa kinabuhi nga mahimong mosangpot sa pagkompara sa kaugalingon ug pagkunhod sa self-esteem.
Gipahinumdoman usab niini ang mga ginikanan nga likayan ang sobra ug sayong paggamit sa gadgets sa mga bata ug siguruhong adunay aktibong pagdumala sa ilang digital activities.
May kalabotan usab sa bullying, giingon ni Ebesa nga walay usa lamang ka hinungdan niini. Posible kining maggikan sa kahimtang sa panimalay, personal nga kasinatian, impluwensya sa palibot o uban pang social factors.
Busa, iyang gi-awhag ang mga eskwelahan ug komunidad nga magpasiugda sa respetadong panag-istoryahanay imbes nga pagpanaway ug pagbasol, isip kabahin sa dugayng proseso sa pag-ayo ug pagpalig-on sa mental health sa kabatan-onan.
